Wat is stress?
Stress is een ingeburgerd begrip in onze maatschappij geworden. We voelen ons 'gestresst' als we ons overbelast en onder druk voelen staan. Wat is stress nu eigenlijk? Feitelijk is stress niets meer dan de druk die wordt uitgeoefend op het aanpassingsvermogen van lichaam en geest. Een zekere mate van stress hoort zelfs bij het gewone leven. De adrenaline die het ons levert geeft concentratie en zet aan tot actie en beweging. Gezonde stress laadt je op!
Stress wordt een probleem als er onvoldoende ontspanning, rust en opnieuw 'opladen' tegenover staat. Bij langdurig aanhouden wordt stress een belastende spanning die het algehele welzijn en de gezondheid kan schaden en tot ziekten kan leiden. Je 'draagkracht' wordt dan steeds kleiner ten opzichte van je ervaren 'draaglast'.
Stresssymptomen sluipen erin en kunnen lang aanhouden. Aanhoudende stress werkt namelijk in op het autonome zenuwstelsel en de hormoonhuishouding. Deze gaan zich anders dan normaal instellen, wat leidt tot weerstandsvermindering en verstoring van lichaamssystemen met ervaren lichamelijke- en geestelijke klachten van dien. Stress gaat zo ten koste van levenslust, persoonlijke kracht en vermogens.
Symptomen van ongezonde stress
Symptomen van ongezonde stress kunnen zich verschillend manifesteren. Grofweg kan de volgende indeling worden gemaakt:
- Lichamelijke symptomen:
B.v. hoofdpijn, migraine, duizeligheid, problemen met de ademhaling, problemen in de hartstreek, maag- en darmstoornissen, huidaandoeningen, opvliegingen, slapeloosheid, nek/schouderproblemen, klachten van de urinewegen, algemene 'vage' pijnen. - Emotionele problemen:
B.v. prikkelbaarheid, woedeuitvallen, huilen, depressieve gevoelens, afnemende interesse, verslavingen, angsten, nerveusiteit. - Mentale/verstandelijke problemen:
B.v. moeite met nadenken en onthouden, concentratieproblemen, piekeren, angst voor de toekomst, perfectionisme, twijfelen, innerlijke onrust. - Gedragssymptomen:
B.v. hyperactiviteit, jezelf terugtrekken, meer roken, meer of minder eten. - Problemen in interpersoonlijke relaties:
B.v. meer conflicten krijgen, geen sociale afspraken meer maken.
Stresshantering
We zullen in ons dagelijks bestaan steeds meer rekening moeten houden met stress en de gevolgen ervan. Onze maatschappij heeft de laatste decennia grote maatschappelijke, technologische en culturele ontwikkelingen doorgemaakt die een groot beroep doen op onze belastbaarheid, terwijl de mens in fysiologisch oogpunt niet gelijkwaardig is meegeëvolueerd. Onze reserves worden in hoge mate aangesproken; we leven gejaagder met volle privé- en werkagenda's en vaak onder prestatiedruk, we bewegen minder en eten eenzijdiger. Stresshantering is derhalve een levenskunst geworden, die we allen zullen moeten blijven beoefenen om ons vitaal te blijven voelen.
Bij stresshantering draait het om bewustwording, zelfregulering en het vinden van een balans tussen:
- De mate van druk die er op je wordt uitgeoefend.
- Persoonlijke capaciteiten en veerkracht om deze druk te weerstaan.
Het is daarbij belangrijk onderliggende oorzaken van aanhoudende spanning in kaart te brengen en te onderzoeken hoe hiermee anders kan worden omgegaan. Hoe reageer je in denken, voelen en doen op een bepaalde situatie? Welke belemmeringen en tot gewoonte gemaakte patronen komen om de hoek kijken. Hoe beperken deze je keuzevrijheid om met situaties om te gaan?
Je draagkracht kan verder flink verhoogd worden door positieve maatregelen te nemen op het gebied van rust, ontspanning, lichaamsbeweging, voeding en…. plezier!
Door het tijdig leren (h)erkennen van stress en er op gezonde en adequate manier mee om te gaan blijf je eigen 'kracht en kunnen' optimaal benutten!
